นักวิทยาศาสตร์ St. Jude พบยีน ZMYND8 ต้นเหตุที่ทำให้ T cell 'หมดแรง' เปิดทางให้ภูมิคุ้มกันบำบัดมะเร็งได้ผลดีขึ้น
Scientists find the gene that drives T-cell exhaustion, revealing new strategy to improve immune responses
CD8+ T cell เป็นเซลล์ภูมิคุ้มกันที่ทำลายเซลล์ติดเชื้อไวรัสและเซลล์มะเร็ง แต่ถ้าต้องเจอสัญญาณโรคต่อเนื่องนาน ๆ เช่นจากเนื้องอกชนิดก้อนหรือการติดเชื้อไวรัสเรื้อรัง เซลล์จะถูกกระตุ้นมากเกินไปจนตอบสนองต่อ interleukin-2 (IL-2) ซึ่งเป็นสัญญาณกระตุ้นสำคัญได้น้อยลง สุดท้ายเซลล์จะเข้าสู่สภาวะ “หมดแรง” ทำงานได้จำกัด และหยุดเนื้องอกหรือการติดเชื้อไม่ได้
ภาวะนี้เป็นอุปสรรคใหญ่ของภูมิคุ้มกันบำบัด ซึ่งใช้ระบบภูมิคุ้มกันของผู้ป่วยเองสู้กับโรคและช่วยให้ผู้ป่วยมะเร็งบางกลุ่มรอดชีวิตนานขึ้น โดยเฉพาะในมะเร็งก้อนเนื้อในเด็ก ถ้าเข้าใจกลไกที่ทำให้เซลล์หมดแรง ก็อาจพัฒนาการรักษาที่ได้ผลดีขึ้น
นักวิจัยของ St. Jude ใช้ single-cell CRISPR screening ทดสอบผลของการตัดยีนที่เกี่ยวกับการควบคุมการแสดงออกของยีนทีละตัวอย่างเป็นระบบ Yan Wang ผู้เขียนหลักร่วม ระบุว่า “เราพบว่า ZMYND8 เป็นตัวควบคุมหลักของภาวะหมดแรงใน CD8+ T cell”
ในเชิงกลไก ZMYND8 ทำหน้าที่เหมือน “เบรก” ของการแสดงออกของยีน มันจับและยับยั้งโปรตีน p300 ซึ่งปกติเป็นตัวเปิดการทำงานของยีนตัวรับ IL-2 Hao Shi ผู้เขียนหลักร่วมอีกคนอธิบายว่า “ZMYND8 เปลี่ยนสัญญาณการกระตุ้นเรื้อรังที่เกิดในการติดเชื้อไวรัสเรื้อรังและมะเร็ง ให้กลายเป็นการกดสัญญาณของตัวรับ IL-2 จนเซลล์เข้าสู่สภาวะหมดแรง”
เมื่อลบยีน Zmynd8 ออกจาก CD8+ T cell ในหนูทดลอง ร่างกายคุมการติดเชื้อไวรัสเรื้อรังและมะเร็งผิวหนังเมลาโนมาได้ดีกว่ากลุ่มควบคุม และถ้าลบยีนร่วมกับการใช้ยา immune checkpoint blockade หรือ IL-2 จะได้เซลล์ที่ทำงานได้มากขึ้น เซลล์ที่หมดแรงน้อยลง และหนูรอดชีวิตมากขึ้นอย่างชัดเจน Hongbo Chi ผู้เขียนหลักของงานวิจัย กล่าวว่า “ตอนนี้เราอาจมีวิธีเอาชนะภาวะหมดแรงของ CD8+ T cell แล้ว” และหวังว่า “สักวันหนึ่ง การรักษาแบบผสมผสานอาจช่วยให้ผู้ป่วยมะเร็งก้อนเนื้อรอดชีวิตมากขึ้น” งานวิจัยนี้ตีพิมพ์ในวารสาร Nature
แหล่งอ้างอิง
อ่านต้นฉบับที่ Medical Xpress (St. Jude Children's Research Hospital)https://medicalxpress.com/news/2026-09-scientists-gene-cell-exhaustion-revealing.html