กฎความโปร่งใส EU AI Act มีผลบังคับใช้แล้ว — คอนเทนต์ AI ต้องติดฉลาก แชตบอตต้องบอกว่าไม่ใช่คน

คณะกรรมาธิการยุโรปประกาศว่าตั้งแต่วันที่ 2 สิงหาคม 2026 ข้อกำหนดด้านความโปร่งใสภายใต้ EU AI Act มีผลบังคับใช้อย่างเป็นทางการ ถือเป็นหมุดหมายสำคัญของการทยอยบังคับใช้กฎหมายฉบับนี้ ซึ่งเริ่มมีผลตั้งแต่ 1 สิงหาคม 2024

สาระสำคัญมีสองส่วน ส่วนแรกคือการติดฉลากคอนเทนต์ ผู้ให้บริการและผู้นำไปใช้ต้องทำเครื่องหมายและติดฉลากเนื้อหาที่สร้างหรือดัดแปลงด้วย AI ให้ชัดเจน พร้อมฝังเครื่องหมายที่เครื่องอ่านได้ (machine-readable) ครอบคลุมทั้ง deepfake ที่เป็นภาพ เสียง หรือวิดีโอที่เหมือนบุคคลหรือสถานที่จริง ระบบจดจำอารมณ์ ระบบจัดหมวดหมู่ทางชีวมิติ รวมถึงข้อความเพื่อสาธารณประโยชน์ที่ไม่ผ่านการตรวจแก้โดยมนุษย์ โดย EU ได้จัดทำไอคอนมาตรฐานสำหรับใช้ติดฉลากไว้ให้

ส่วนที่สองคือการเปิดเผยเมื่อผู้ใช้กำลังโต้ตอบกับ AI คณะกรรมาธิการระบุชัดว่า "ผู้ใช้ต้องได้รับแจ้งอย่างชัดเจนเมื่อพวกเขาไม่ได้กำลังโต้ตอบกับคนจริง แต่เป็นระบบ AI" ไม่ว่าจะเป็นแชตบอต AI agent หรืออวตาร

ด้านการบังคับใช้ หน่วยงานที่รับผิดชอบประกอบด้วยหน่วยงานกำกับตลาดระดับชาติ สำนักงาน AI ของสหภาพยุโรป และผู้ตรวจการคุ้มครองข้อมูลของสหภาพยุโรป บทลงโทษสำหรับบริษัทสูงสุดอยู่ที่ 15 ล้านยูโร หรือ 3% ของรายได้รวมทั่วโลกต่อปี แล้วแต่จำนวนใดสูงกว่า ส่วนสถาบันและหน่วยงานของ EU เองปรับได้ถึง 750,000 ยูโร โดยกฎหมายเปิดช่องพิจารณาตามสัดส่วนสำหรับ SME และบริษัทขนาดกลางเล็ก

สำหรับธุรกิจนอก EU ที่มีลูกค้าหรือพนักงานในยุโรป กฎนี้มีผลด้วย ทำให้ทีมผลิตภัณฑ์ที่ใช้ AI สร้างภาพ วิดีโอ หรือข้อความสำหรับตลาดยุโรปต้องเริ่มวางระบบติดฉลากและ watermark ตั้งแต่ตอนนี้