นักวิทย์พบเอนไซม์ "แพ็กแมน" ในแบคทีเรียดิน ย่อยได้ทั้งพลาสติกชีวภาพและยาปฏิชีวนะ

นักชีววิทยาจาก University of Konstanz นำโดย Dr. Harry Lerner ตีพิมพ์ผลงานใน The ISME Journal (เล่ม 20 ฉบับที่ 1, รหัสบทความ wrag203) เมื่อวันที่ 7 กันยายน 2026 รายงานการค้นพบเอนไซม์ชื่อ LCPH1 จากแบคทีเรียในดิน ซึ่งย่อยสลายพลาสติกชีวภาพชนิดโพลีเอสเตอร์สายยาว (long-chain aliphatic polyester หรือ LCAP) ได้

สิ่งที่ทำให้การค้นพบนี้พิเศษคือโครงสร้างของเอนไซม์ มันมีบริเวณเร่งปฏิกิริยา (active site) ที่กว้างผิดปกติจนมีลักษณะคล้ายรูปปาก "แพ็กแมน" ทำให้สามารถย่อยได้ทั้งพอลิเมอร์พลาสติกและยาปฏิชีวนะกลุ่มเพนิซิลลิน การวิเคราะห์โครงสร้างพบว่ามันคล้ายกับเอนไซม์ beta-lactamase ซึ่งเป็นเอนไซม์ที่แบคทีเรียใช้ต้านยาปฏิชีวนะโดยการตัดวง beta-lactam

ในทางเทคนิค เอนไซม์นี้เป็น esterase ในตระกูล VIII ที่มีทั้งสัญญาณส��งออก (secretion signal) ซึ่งพาเอนไซม์ออกนอกเซลล์ และตัวยึดลิพิดที่ผูกกับเยื่อหุ้ม ทำให้เอนไซม์ยังเกาะติดอยู่บนผิวเซลล์แบคทีเรีย นักวิจัยแสดงให้เห็นการทำงานสองหน้าที่นี้ในห้องปฏิบัติการ ทั้งการย่อยโพลีเอสเตอร์ให้เป็นโมโนเมอร์และการตัดวงเพนิซิลลิน

Dr. David Schleheck ผู้เขียนอาวุโส อธิบายบริบทว่า "พลาสติสเฟียร์คือถิ่นอาศัยใหม่ในสิ่งแวดล้อมของเรา มนุษย์เพิ่งปล่อยพลาสติกเข้าสู่สิ่งแวดล้อมในปริมาณมากมาราว 50 ถึง 75 ปีเท่านั้น" และเสริมในเชิงบวกว่า "ผมคิดว่านี่เป็นเรื่องน่าให้กำลังใจ เพราะดูเหมือนว่าแบคทีเรียจะปรับตัวเพื่อย่อยพลาสติกโพลีเอสเตอร์ได้เร็วกว่าที่เราคาดไว้"

แต่การค้นพบนี้มีสองด้าน ด้านหนึ่งคือความหวังในการออกแบบพอลิเมอร์ชีวภาพที่มีพันธะเอสเทอร์ซึ่งย่อยสลายได้จริงในธรรมชาติ อีกด้านคือความกังวลว่าชุมชนจุลินทรีย์ที่อาศัยบนพลาสติกอาจกลายเป็นแหล่งกระจายยีนดื้อยาปฏิชีวนะ ซึ่งเป็นความเสี่ยงด้านสาธารณสุขที่ยังต้องศึกษาต่อ